مجله دوچرخه
تنظیم شانژمان دوچرخه – تعویض دنده و شیفتینگ روان
نکات و ترفندهایی برای تنظیم شانژمان عقب
هیچ چیز به اندازه صدای کلیک یا پرش دندهها آزاردهنده نیست، اما دانستن چگونگی تنظیم شانژمان عقب میتواند شما را از چنین ناامیدیهایی نجات دهد.
در این راهنما ما شما را از طریق نحوه تنظیم شانژمان عقب با دستورالعملهای ساده و مرحله به مرحله هدایت خواهیم کرد.
فهرست مطالب
همچنین بخشی برای عیبیابی داریم در صورتی که با مشکلی مواجه شدید، و همچنین نکات و ترفندهایی برای تنظیم شانژمانهای عقب الکترونیکی.
شانژمان عقب چگونه کار میکند؟
شانژمان عقب دوچرخه یک قطعه کلیدی در ست دنده دوچرخه شماست که زنجیر را روی چرخدندههای مختلف خودرو (کاست) جابجا میکند.
وقتی که دنده را در دوچرخه خود تغییر میدهید، شیفتر مقدار مشخصی کابل را میکشد یا رها میکند. این کار شانژمان عقب را به مسافت از پیش تعیین شده حرکت میدهد و زنجیر شما را روی یک چرخدنده خودرو دیگر قرار میدهد.
هنگامی که به درستی تنظیم شود، شانژمان باید با هر کلیک شیفتر یک دنده را تغییر دهد.
اجزای شانژمان
در تنظیمات، معمولاً چهار قسمت از شانژمان عقب وجود دارد که باید به آنها توجه کنیم:
- دو پیچ محدودکننده
- فاصله B
- تنظیمکننده استوانهای
پیچهای محدودکننده تعیین میکنند که شانژمان تا چه اندازه میتواند در هر جهت حرکت کند. تنظیم صحیح پیچها مانع از این میشود که زنجیر از روی خودرو بیرون بیفتد و وارد پرهها یا به طرف بیرون رانده شود.
تنظیم فاصله B مسافت بین پولی بالایی (که به عنوان پولی راهنما نیز شناخته میشود) شانژمان عقب و دندانهای کاسهچرخ را تعیین میکند.
تنظیمکننده استوانهای، طول مسیر کابل را برای تنظیم دقیق اندیکسه کوتاه یا بلند میکند. برخی از شانژمانها ممکن است تنظیمکننده استوانهای نداشته باشند، و در عوض این تنظیمات در خود شیفتر گنجانده شدهاند.
چگونه شانژمان عقب را تنظیم کنیم
این راهنما توضیح میدهد که چگونه شانژمان عقب را از صفر تنظیم کنید، گویی که برای اولین بار آن را نصب میکنید.
اگر شما در حال تنظیم شانژمان عقب هستید که قبلاً روی دوچرخه شما نصب شده است، به طور مستقیم به گام 4 بروید.
ابزارهای مورد نیاز
- آچار آلن برای تنظیم پیچهای نگهدارنده کابل شانژمان و پیچهای محدود (که برای پیچهای محدود ممکن است به پیچگوشتی نیاز باشد)
- آچار تورک (گشتاور) و سری آچار (فقط در صورتی که بخواهید شانژمان عقب را از صفر تنظیم کنید)
- قیچی کابل (اگر کابل جدیدی نصب میکنید)
گام 1
ابتدا پیچ محدود بالا را تنظیم میکنیم. این پیچ کنترل میکند که چگونه زنجیر روی کوچکترین دندانه کاسهچرخ قرار میگیرد و معمولاً با حرف H علامتگذاری میشود.
بهتر است پیچهای محدودکننده را بدون اتصال کابل دنده تنظیم کنید تا فشار کابل از معادله حذف شود.
برای سیستم دنده 2x (دو سینی)، پیچهای محدود شانژمان عقب را با زنجیر روی سینی بزرگتر (خارجی) تنظیم کنید.
برای سیستم دنده 3x (سه حلقه دنده)، پیچهای محدود شانژمان عقب را با زنجیر روی سینی میانی تنظیم کنید.
پیچ را طوری تنظیم کنید که زنجیر به طور روان روی دندانه خودرو حرکت کند بدون اینکه بپرد یا کلیک کند.
اگر زنجیر میخواهد به دندانه دوم برود، با چرخاندن پیچ به سمت چپ، فشار را کاهش دهید. اگر زنجیر تلاش میکند که از پایین کاسهچرخ بپرد، پیچ را به سمت راست بچرخانید. تنها نیاز به تنظیمات کوچک دارید، پس صبور و دقیق باشید.
برای بررسی اینکه پیچ تنظیم محدودکننده به درستی انجام شده است، به صورت دستی شانژمان را فشار دهید در حالی که پدال میزنید و به وسط خودرو ببریدش، سپس رها کنیدش تا شانژمان زنجیر را به دندانه اول (سنگین) برگرداند.
اگر زنجیر همیشه به دندانه کوچکترین برگشته و هیچگونه پرش یا کلیک نکرد، پیچ محدودکننده بالا (H) به درستی تنظیم شده است.
گام 2
حالا پیچ محدودکننده پایین (L) را تنظیم میکنیم که مانع از افتادن زنجیر به داخل پرهها میشود.
شانژمان را به صورت دستی فشار دهید تا شانژمان به بالاترین دنده ممکن منتقل شود.
در حالی که هنوز به شانژمان فشار وارد میکنید، قامه را به آرامی بچرخانید و پیچ محدودکننده پایین را بچرخانید تا خودرو به بزرگترین دندانه برود و هیچگونه پرش یا کلیکی نداشته باشد.
روش دیگری که پیشنهاد میکنیم این است که پیچ محدودکننده را طوری تنظیم کنید که زنجیر در دومین دندانه بزرگ قرار گیرد. پیچ را به آرامی شل کنید تا زمانی که زنجیر به بزرگترین دندانه منتقل شده و به طور روان حرکت کند. این روش اطمینان میدهد که تحمل شانژمان به اشتباه به طرف غلط جهتگیری نکرده باشد.
گام 3
حالا کابل دنده را وصل میکنیم. قبل از مسیریابی کابل، تنظیمکننده استوانهای را به طور کامل به سمت راست بچرخانید، سپس یک یا دو بار آن را بچرخانید – این امکان تنظیم دقیق در آینده را فراهم میکند.
کابل را از طریق تنظیمکننده استوانهای و پیچ فشاری کابل عبور دهید و اطمینان حاصل کنید که کابل به درستی از پیچ عبور کرده است.
اگر مشخص نیست که کابل چگونه باید عبور کند، میتوانید پیچ فشاری را به طور کامل برداشته و شیار زیر آن را بررسی کنید.
کابل را کشیده و پیچ فشاری را با گشتاور مشخصشده توسط سازنده محکم کنید – معمولاً 5Nm.
اگر کابلهای دنده جدید هستند، ضروری است که آنها را قبل از استفاده بکشید.
بدون پدال زدن، بر روی شیفتر فشار وارد کنید و سپس چند بار دنده را به سمت پایین تغییر دهید. کابل باید کشیده شود و سپس میتوانید کابل را شل کرده و دوباره پیچ فشاری را محکم کنید.
گام 4
حالا میتوانیم شروع به تنظیم شیفتینگ دندهها کنیم.
با زنجیر در کوچکترین دندانه، یک بار بر روی شیفتر فشار دهید تا زنجیر به دندانه دوم کوچک منتقل شود.
یکی از سه سناریو اتفاق میافتد:
- زنجیر بدون صدای اضافی به دندانه دوم میرود
- در کوچکترین دندانه باقی میماند
- دنده به اشتباه بیشتر تغییر میکند
اگر زنجیر به دنده دوم نرفت، با چرخاندن تنظیمکننده استوانهای به سمت چپ در حین پدال زدن، فشار کابل را افزایش دهید تا دنده تغییر کند و زنجیر هیچ صدایی ندهد.
اگر مجبور به شل کردن تنظیمکننده استوانهای شدید، بهتر است پیچ فشاری کابل را باز کرده، کابل بیشتری از آن عبور داده و از ابتدا شروع کنید. در غیر این صورت، فضای زیادی برای تنظیمات آینده باقی نخواهد ماند.
اگر دنده بیش از حد تغییر کرده باشد، باید فشار کابل را با چرخاندن تنظیمکننده استوانهای به سمت راست کاهش دهید تا زنجیر به طور روان در دندانه دوم قرار گیرد بدون هیچ صدای اضافی.
ممکن است نیاز به تنظیمات دقیقتری داشته باشید و پیشنهاد میکنیم که تنها تنظیمکننده استوانهای را یک ربع دور بچرخانید تا زمانی که به محدوده مناسب برسید.
گام 5
حالا بررسی میکنیم که زنجیر به طور روان به دندانه کوچکترین برگردد.
اگر زنجیر برای تغییر به دنده پایین دچار مشکل است، فشار کابل را به تدریج کاهش دهید.
گام 6
گامهای 4 و 5 را برای دندانه سوم کاسهچرخ تکرار کنید. پس از اینکه سه دنده اول به درستی تنظیم شدند، احتمالاً شیفتینگ برای باقی پره های خودرو نیز به درستی تنظیم میشود.
گام 7
شفتینگ را در تمام خودرو بررسی کنید و در صورت نیاز تنظیمات کوچکی بر روی تنظیمکننده استوانهای انجام دهید.
اگر تغییرات دنده پایین به خوبی انجام میشود اما تغییرات دنده بالا نه، احتمالاً کابلها نیاز به روغنکاری یا تعویض دارند.
گام 8
حالا فاصله B (که به نام کشش B نیز شناخته میشود) را تنظیم میکنیم. با زنجیر در بزرگترین دنده، پولی بالایی باید به آرامی از کاسهچرخ عبور کند. چرخاندن تنظیمکننده به سمت راست فاصله را افزایش میدهد و چرخاندن به سمت چپ آن را کاهش میدهد.
به راهنمایی سازنده برای فاصله مناسب مراجعه کنید. بیشتر سازندگان توصیه میکنند که فاصله B بین 5 تا 6 میلیمتر باشد. تنظیم کنید تا این فاصله را به دست آورید – میتوانید از یک آچار آلن 5 یا 6 میلیمتری برای اندازهگیری استفاده کنید.
اگر فاصله توصیه شدهای وجود ندارد، مطمئن شوید که وقت کافی برای آزمایش و تنظیم دقیق آن صرف کردهاید. اگر فاصله B به نحوی تنظیم شود که پولی راهنما خیلی نزدیک به کاسهچرخ باشد، زنجیر حین رکاب زدن صدای زوزه ایجاد میکند. اگر فاصله زیاد باشد، تغییر دنده ناخوشایند خواهد بود.
ست دنده های 12 و 13 دندهای مدرن به خصوص به کشش B صحیح نیاز دارند. SRAM ابزاری را شامل میشود که میتوانید آن را با پولی شانژمان و دندانه کاسهچرخ هماهنگ کنید.
اگر در حال تنظیم فاصله B در دوچرخه کوهستان با تعلیق کامل هستید، به یاد داشته باشید که باید این تنظیمات را با شوک در وضعیت مورد نیاز خود انجام دهید.
اگر مجبور به ایجاد تغییرات زیادی در فاصله B شدهاید، ارزش دارد که دوباره تعویض دندهها را بررسی کنید.
عوامل دیگری که میتوانند بر شیفتینگ شانژمان عقب تأثیر بگذارند
اگر مراحل ما را دنبال کردهاید ولی هنوز دندههای دوچرخهتان به درستی کار نمیکنند، چند نکته وجود دارد که باید بررسی کنید.
ابتدا بررسی کنید که آیا گوشواره (نگهدارنده) شانژمان خم نشده است. برای صاف کردن یک گوشواره خمشده به ابزار تنظیم نگهدارنده شانژمان نیاز خواهید داشت. اگر این ابزار را ندارید، یک نقطه شروع خوب این است که با دقت به نگهدارنده نگاه کنید تا مطمئن شوید که آشکارا خم نشده باشد.
خودرو و سایش زنجیر را بررسی کنید – یک زنجیر ساییده شده شیفتینگ ضعیفی خواهد داشت.
بررسی کنید که کابلها در شرایط خوبی هستند. اگر سر کابلها ریش ریش شدهاند یا پوشش خارجی کابل ترک خورده یا پاره شده است، باید آنها را تعویض کنید.
مطمئن شوید که پیچهای نصب شانژمان، طبق قامه و خودرو همگی با گشتاور توصیهشده توسط سازنده محکم شدهاند.
در نهایت، اگر شانژمان یا شیفترها قدیمی هستند، وضعیت آنها را بررسی کنید. در شانژمان، به دنبال هر گونه حرکت اضافی در مفاصل یا اتصالات باشید. شما میتوانید این را با گرفتن قفسه شانژمان و بررسی اینکه آیا حرکت جانبی زیادی دارد، تشخیص دهید.
در مورد شیفتر، چرخ دنده های داخلی ممکن است با گذشت زمان فرسوده شود و میتوانید این را با احساس مبهم یا مرده بودن شیفتینگ تشخیص دهید.
چگونه شانژمان عقب الکترونیکی را تنظیم کنیم
شانژمانهای الکترونیکی از شانژمانهای مکانیکی متفاوت هستند، زیرا توسط موتورهایی تغذیه میشوند که از طریق بیسیم یا با سیم ارتباط برقرار میکنند. روش تنظیم آنها بسته به سازنده متفاوت است.
معمولاً برای وارد شدن به حالت تنظیم، باید یک دکمه را روی یکی از اجزای مختلف فشار دهید که عملکرد مشابه تنظیمکننده استوانهای را انجام میدهد.
البته، مطمئن شوید که سیستم شارژ کافی دارد.
Shimano Di2
در جدیدترین ست دنده های نیمه بیسیم 12 دندهای Shimano، این شرکت توصیه میکند که ابتدا فاصله B را تنظیم کنید، سپس به نحوه تعویض دنده پرداخته و پیچهای محدودکننده را در مرحله آخر تنظیم کنید.
- دنده را به دندانه هشتم خودرو و کوچکترین سینی طبق منتقل کنید. این وضعیتی است که Shimano توصیه میکند که قبل از تنظیم دندهها در آن قرار داشته باشید.
- دکمه عملکرد روی شانژمان عقب را برای 3 تا 5 ثانیه نگه دارید – LED زرد روشن خواهد شد.
- سپس دکمه پایین دنده روی شیفتر راست را فشار دهید تا زنجیر به دندانه نهم با صدای کمی اصطکاک منتقل شود.
- Shimano سپس توصیه میکند که پنج بار دکمه افزایش دنده را فشار دهید تا شانژمان عقب به موقعیت نهایی خود برگشت کند.
- برای خروج از حالت تنظیم، دکمه عملکرد شانژمان عقب را برای نیم ثانیه فشار دهید.
- بررسی کنید که زنجیر در تمام دندهها به طور روان حرکت میکند.
هنگامی که در کوچکترین یا بزرگترین دندانهها هستید، Shimano توصیه میکند که پیچ محدودکننده مربوطه را بچرخانید تا به آرامی به لینک داخلی شانژمان برخورد کند.
اگر ست دنده 11 تایی قدیمیتری دارید، این فرایند متفاوت است. قبل از تنظیم شانژمان ، باید طبق عوض کن (شانژمان جلو) را (در صورت لزوم) تنظیم کرده باشید.
- زنجیر را به بزرگترین پر خودرو منتقل کنید. نگران نباشید اگر شیفتینگ کامل نیست – این مورد بعداً بررسی خواهد شد.
- پیچ محدودکننده پایین شانژمان عقب را با آچار آلن 2 میلیمتری تنظیم کنید.
- حالا فاصله B را تنظیم کنید. Shimano فاصله 3 تا 4 میلیمتری را توصیه میکند.
- زنجیر را به سمت پایین خودرو حرکت دهید و کیفیت تعویض دنده را بررسی کنید. اگر نیاز به تنظیمات دارید، باید وارد حالت تنظیم شوید. دکمه عملکرد روی جعبه تقاطع را برای 3 تا 5 ثانیه فشار دهید تا نور قرمز روشن شود و نشان دهد که در حالت تنظیم قرار دارید.
- از دکمههای شیفتر راست برای انجام تنظیمات جزئی روی شانژمان عقب استفاده کنید.
- دوباره دکمه عملکرد را برای 3 تا 5 ثانیه فشار دهید تا از حالت تنظیم خارج شوید.
- روانی تعویض دنده را بررسی کنید و در صورت نیاز تنظیمات انجام دهید.
SRAM AXS
تنها ابزاری که برای تنظیم پیچهای محدودکننده نیاز دارید، آچار آلن 2.5 میلیمتری است.
- ابتدا باید اجزا را جفت (pair) کنید. اطمینان حاصل کنید که باتری SRAM AXS شارژ شده را در شانژمانها نصب کردهاید.
- دکمه AXS روی شانژمان عقب را فشار دهید تا LED سبز به آرامی چشمک بزند، سپس رها کنید. پس از قرار گرفتن شانژمان عقب در حالت جفت شدن، بقیه اجزا میتوانند در هر ترتیبی جفت شوند.
- دکمه AXS روی شانژمان جلو (در صورت لزوم) و هر دو شیفتر را فشار دهید تا LED سریعاً چشمک بزند، سپس رها کنید.
- دکمه AXS روی شانژمان عقب را فشار داده و رها کنید تا از حالت جفت شدن خارج شوید. میتوانید بررسی کنید که همه چیز به درستی کار میکند، با فشار دادن شیفتر و چک کردن این که آیا شانژمان دستورات را انجام میدهد یا نه.
- اگر از شانژمان جلو استفاده میکنید، باید قبل از شروع نصب، آن را در موقعیت بیرونی (طبق بزرگ) قرار دهید. شانژمان را طوری تنظیم کنید که هر دو علامت راهنما برای ارتفاع و زاویه با سینی هماهنگ شوند. SRAM همچنین ابزاری برای نصب در جعبه برخی از شانژمانهای خود ارائه میدهد که این مرحله را سادهتر میکند.
- مطمئن شوید که یک گوه (ابزار مکانیکی) پشتیبانی شانژمان جلو که به بهترین وجه بین شانژمان و فریم شما قرار میگیرد، نصب کردهاید. موتورها در شانژمانهای جلو SRAM بسیار قدرتمند هستند و عدم استفاده از گوه فشار بیشتری به فریم وارد میکند.
- شانژمان عقب را به بزرگترین دندانه منتقل کنید و فاصله B را تنظیم کنید. برای بهترین نتایج، احتمالاً باید از ابزار راهنمای خاص SRAM برای تنظیم فاصله B استفاده کنید.
- پیچ محدودکننده پایین را تنظیم کنید، به طوری که پیچ محدودکننده به آرامی به لینک داخلی شانژمان برخورد کند.
- زنجیر را به کوچکترین دندانه منتقل کرده و پیچ محدودکننده بالا را تنظیم کنید، دوباره اطمینان حاصل کنید که پیچ محدودکننده به لینک داخلی شانژمان برخورد کند.
- پیچ محدود بالا شانژمان جلو را تنظیم کنید تا فاصلهای بین 0 تا 0.5 میلیمتر بین زنجیر و صفحه خارجی وجود داشته باشد. برخلاف شانژمان مکانیکی، شما نباید به صورت دستی روی شانژمان SRAM فشار وارد کنید، زیرا این کار ممکن است موتور را آسیب برساند.
- پیچ محدودکننده پایین طبق قامه را با جابجا کردن زنجیر به سینی کوچک و بزرگترین سینی تنظیم کنید. دوباره باید فاصلهای بین 0 تا 0.5 میلیمتر بین صفحه داخلی و زنجیر وجود داشته باشد.
- برای تنظیم شیفتینگ شانژمان عقب، باید از ویژگی MicroAdjust استفاده کنید که شانژمان عقب را 0.25 میلیمتر به هر سمت حرکت میدهد. میتوانید وارد این حالت شوید با فشار دادن دکمه AXS روی شیفتر مربوطه، یا حتی میتوانید این کار را از طریق «تنظیمات درایوترین(DriveTrain)» در اپلیکیشن SRAM انجام دهید. اگرچه ممکن است شانژمان حرکت نکند، اما باید منتظر فلش زدن دکمه شانژمان باشید تا تأیید کنید که دستور اجرا شده است.
- فرایند تنظیم شانژمان برای مدلهای مستقیم نصب (Direct Mount) SRAM متفاوت از شانژمانهای معمولی است.
Campagnolo Super Record Wireless
فرایند تنظیم شانژمان عقب Campagnolo Super Record Wireless از ست دندههای الکترونیکی EPS قبلی این برند متفاوت است.
تنها ابزاری که نیاز دارید، آچار آلن 2 میلیمتری است:
زنجیر را طوری تنظیم کنید که در دندانه ششم قرار گیرد.
دکمههای «Mode» را روی داخل هر دو شیفتر همزمان به مدت پنج ثانیه فشار دهید تا LEDها به رنگ صورتی روشن شوند.
دکمه «Mode» روی شیفتر راست را ظرف یک ثانیه فشار دهید – LED به مدت کوتاهی صورتی روشن میشود و سپس شانژمان به رنگ صورتی ثابت روشن خواهد شد.
مانند SRAM، از دکمههای شیفتر برای مرکز کردن زنجیر روی دندانه استفاده کنید تا هیچ صدای خراششی نداشته باشد.
وقتی که به درستی تنظیم شد، دوباره دکمههای «Mode» را همزمان روی هر دو شیفتر فشار دهید. LEDها به طور موقت آبی روشن میشوند، در حالی که شانژمان به طور آهسته شروع به چشمک زدن به رنگ آبی میکند تا از حالت تنظیم خارج شود.
حالا، دنده را به بزرگترین دندانه منتقل کرده و پیچ محدودکننده پایین (L) و فاصله B را تنظیم کنید (Campagnolo توصیه میکند که فاصله بین 5-7 میلیمتر باشد).
چگونه شانژمان عقب را تعویض کنیم
برای تعویض شانژمان، ابتدا باید زنجیر را در صورت نصب بودن جدا کنید.
سپس، فقط پیچ نصب شانژمان عقب قدیمی را باز کنید.
پیچهای شانژمان جدید را به آرامی چرب کنید و شانژمان جدید را نصب کنید، مراقب باشید که پیچ را به اشتباه نبندید. و در نهایت پیچ نصب را به گشتاور توصیهشده محکم کنید – معمولاً 5Nm.
فریم و تنه دوچرخه
سیستم پیشران
سیستم دنده
سیستم ترمز
تایر و طوقه
توپی چرخ
سیستم تعلیق
ست کامل ترمز و دنده
ست کامل لباس
عینک
پوشاک سر
پوشاک بالا تنه
پوشاک پایین تنه
پوشاک دست
پوشاک پا
لباس بیس
سرویس و نگهداری
بایک فیتینگ
آنالیز دوچرخه سواری
سرویس و تعمیرات دوچرخه
