مجله دوچرخه
دیجیتالیشدن در حال تسخیر دوچرخهسواری الکتریکی است
درست مانند بسیاری از حوزههای دیگر فعالیت انسانی، دوچرخهسواری نیز بهطور فزایندهای با دیجیتالیشدن درهمتنیده میشود. دیگر موضوع صرفاً تجربهی ناب رکابزدن نیست. مسئله دادههایی است که هنگام رکابزدن به شما کمک میکنند، و همچنین دادههایی که خودِ رکابزدن شما تولید کرده و به جهان پیرامون ارسال میکند. شبکهای نامرئی از جریانهای اطلاعاتی در حال رشد است که بسیار سریعتر از هر شبکهای از مسیرهای دوچرخهسواری میتواند گسترش یابد.
فهرست مطالب
حتی پیش از آنکه سوار دوچرخه شوید، اپلیکیشن را روی تلفن همراه خود باز میکنید. یک دوچرخهی برقی مدرن بدون آن حتی فعال هم نمیشود؛ موضوعی که خود بهعنوان یکی از ابتداییترین تدابیر ضدسرقت عمل میکند. بالاخره چه کسی مایل است دوچرخهای را بدزدد که کار نمیکند؟ شما با فشردن دکمهای روی فرمان، میزان کمکی را که موتور الکتریکیِ بسیار کمصدا به شما میدهد انتخاب میکنید. به لطف حسگرهایی که دادههایی دربارهی دورپای شما ــ یعنی تعداد دفعاتی که در واحد زمان پدال میزنید ــ جمعآوری میکنند، سیستم بهطور کاملاً دقیق با سبک رکابزدن شما سازگار میشود. همهچیز را میتوان در اپلیکیشن موبایل تنظیم و شخصیسازی کرد؛ اپلیکیشنی که عملاً به رابط کاربری اصلی تبدیل میشود و همانقدر برای تجربهی رکابزدن ضروری است که خودِ فرمان.
این آینده نیست. این، دوچرخهسواری الکتریکیِ کاملاً عادی و روزمره در سال 2026 است. و این روندی توقفناپذیر است.
رایانههایی بر دو چرخ
دوچرخهی برقی مدرن در حال تبدیلشدن به یک پلتفرم دیجیتال است که در آن تجربهی رکابزدن با امکانات واقعیت افزوده درهم میآمیزد. این دگرگونی شباهت نزدیکی به مسیری دارد که خودروها در سالهای اخیر طی کردهاند. عنصر مرکزی همچنان انسان است ــ رکابزن ــ که در حین حرکت، هم از حسگرهای خودِ دوچرخه و هم از دنیای بیرون، از طریق اتصال دائمی دادهها، اطلاعات دریافت میکند.
این دادهها دیگر فقط برای مسیریابی از نقطهی «الف» به نقطهی «ب» به کار نمیآیند. آنها میتوانند مسیرهای بهینهای را پیدا کنند که از ازدحام یا ترافیک سنگین دوری میکنند، یا حتی یک جای پارک خالی را در یک پارکینگ مرکز شهر شناسایی کنند. درست مانند خودروها، دوچرخهها نیز در حال تبدیلشدن به رایانههایی بر روی چرخها هستند. شارژ شدن از طریق کابل USB-C مانند لپتاپ شما؟ قطعاً. یک دوچرخهی برقیِ برندهی جایزه که در نمایشگاه تجاری Eurobike به نمایش درآمده، پیشاپیش ثابت کرده است که این کار نیز ممکن است.
دوچرخهها فقط مصرفکنندهی داده نیستند؛ آنها داده هم تولید میکنند. در حالت نخست، دادهها به کاربر مربوط میشوند. دوچرخهها میتوانند نحوهی پدالزدن شما را تشخیص دهند یا حتی با بهاشتراکگذاری دادهها با اپلیکیشنهای سلامت در پلتفرمهای Apple و Android، جنبههایی از وضعیت سلامتی شما را پایش کنند.
دادههای ترافیکی و حفاظت در برابر سرقت
علاوه بر این، دادههای عملیاتی نیز وجود دارند. دوچرخه موقعیت مکانی خود را بهصورت لحظهای ردیابی میکند و از طریق تلماتری اختصاصیاش میتواند ارزیابی کند که کدام قطعات در آیندهای نزدیک نیاز به تعویض خواهند داشت. درست همانند ماشینآلات بزرگ عمرانی، منطقی است که انتظار داشته باشیم دوچرخههای مدرن بهزودی قادر باشند با نزدیکشدن به پایان عمر مفید قطعات، خودشان قطعات یدکی موردنیاز را سفارش دهند و بهطور خودکار یک زمان مناسب برای سرویس را برنامهریزی کنند. در این صورت، تمامی عملیات سرویس و نگهداری در اپلیکیشن موبایل ثبت خواهد شد؛ درست مانند دفترچهی سرویس یک خودرو.
در صورت سرقت، میتوانید موقعیت مکانی دوچرخهی برقی خود را ردیابی کنید، با استفاده از دادهها آن را بازیابی نمایید یا اطلاعات مربوطه را در اختیار پلیس قرار دهید. همچنین میتوانید موتور و باتری را بهطور دائمی قفل کنید و این اجزای کلیدی را غیرقابلاستفاده سازید. اما تولیدکنندگان سیستمهای محرکهی الکتریکی حتی یک گام فراتر هم رفتهاند. در نمایشگاه تجاری CES امسال در لاسوگاس، قابلیت جدیدی معرفی شد که به کاربران اجازه میدهد دوچرخهی برقی خود را در یک شبکهی اشتراکی جهانی بهعنوان «مسروقه» علامتگذاری کنند؛ اقدامی که بلافاصله آن را به تودهای غیرقابلفروش از فلز و پلاستیک تبدیل میکند.
چرا دوچرخهسواری در حال دیجیتالیشدن است؟
بهویژه در اروپا، پروژههای لجستیک بدون آلایندگی و طرحهای حملونقل هوشمند از حمایت سیاسی گستردهای برخوردارند. دهها شهر بزرگ اروپایی در تلاشاند تا وسایل نقلیهی دارای موتور احتراقی را از مراکز شهری خود کاهش دهند یا حتی بهطور کامل ممنوع کنند. این روند، انگیزهای قدرتمند برای توسعهی دوچرخههای مدرنِ مناسب برای رفتوآمد روزانه به محل کار یا تحصیل بهشمار میآید.
یکی از «موانعی» که روند دیجیتالیشدن و اشتراکگذاری گستردهتر دادهها را کند میکند، خودِ دوچرخهسواران هستند؛ چرا که حریم خصوصی آنها از سال 2018 تحت حفاظت قوانین GDPR قرار دارد. در حوزهی دوچرخهسواری، این موضوع به دادههای اپلیکیشنهای متصل به دوچرخه، اشتراکگذاری موقعیت مکانی یا برخی اطلاعات عیبیابی مربوط میشود. بهطور فزایندهای از تغییری از «سختافزار» به «هارتوِر» (heartware) سخن به میان میآید؛ اصطلاحی که بیانگر فاصلهگرفتن از ابرهای هرچه متراکمتر اطلاعات و حرکت بهسوی رویکردی انسانمحورتر است؛ رویکردی که دادهها را ساماندهی و سادهسازی میکند تا از سردرگمکردن کاربران جلوگیری شود. همانگونه که تجربهی سایر بخشها نشان میدهد، فناوری میتواند به پسزمینه برود و بهجای حواسپرتکردن ما، نقش پشتیبان را ایفا کند. برای دوچرخهسواران، این باید به معنای رابطهای کاربری شهودی، اتصال سریع و یکپارچه، و ارگونومیِ متمرکز بر آسایش باشد.
در نهایت، این ما هستیم ــ دوچرخهسواران ــ که با «رأیدادن با کیف پولهایمان» تعیین خواهیم کرد مسیر توسعهی دوچرخهسواری به کدام سو برود. از برخی پروژهها حمایت خواهیم کرد و به آنها امکان درخشیدن میدهیم؛ برخی دیگر را شاید بیسروصدا به حاشیه برانیم. حتی اگر گاهی چنین به نظر برسد که بعضی تحولات در مسیری پیش میروند که هیچکدام از ما کمترین شانسی برای متوقفکردن آنها نداریم.