مجله دوچرخه
آیا میتوان متخصص تغذیه را با هوش مصنوعی جایگزین کنید؟
همهی افراد توانایی پرداخت هزینهی یک متخصص تغذیه شخصی را ندارند، و یافتن یک متخصص واقعاً خوب نیز کار آسانی نیست. اما اگر بتوانید خدماتی بسیار مشابه را بهصورت رایگان، در هر زمان از طریق رایانه یا گوشی خود دریافت کنید چه؟ در این مقاله، قدمبهقدم به شما نشان میدهم چگونه با استفاده از هوش مصنوعی، یک برنامهی تغذیهی شخصی برای خود بسازید و چه نوع نتایجی میتوانید از آن انتظار داشته باشید.
فهرست مطالب
کدام هوش مصنوعی برای این کار بهتر عمل میکند؟
چه از ChatGPT (مشهورترین گزینه)، چه از Claude (باهوش و مهربان)، یا Le Chat (مدل متنباز اروپایی)، و حتی هوش مصنوعیای که روی گوشیتان نصب است استفاده کنید، در هر حال اشتباه بزرگی نخواهید کرد. تقریباً تمام مدلهای زبانی بزرگ امروزی از توانایی بالایی برخوردارند. البته اگر نسخهی پولی آنها را تهیه کنید، احتمالاً پاسخهای دقیقتر و بهتری میگیرید.
من بیشتر آزمایشهایم را با نسخهی پولی ChatGPT انجام دادم، اما حتی نسخههای رایگان نیز پاسخهایی شگفتانگیز و قابلقبول ارائه میدهند—و تقریباً هر ماه هم در حال پیشرفت هستند.
لطفاً برای من یک برنامهی تغذیهی شخصی بساز
چطور باید شروع کرد؟ به هوش مصنوعی مثل یک متخصص تغذیهی سلفسرویس فکر کنید. او تمام دانش دنیا را دارد، اما هیچ اطلاعاتی دربارهی شما ندارد و حتی نمیداند که قرار است نقش یک متخصص تغذیه را ایفا کند. بنابراین، گام اول این است که این موضوع را به او بگویید.
بخش اول درخواست (Prompt part 1):
«لطفاً در طول این گفتگو نقش یک متخصص تغذیهی شخصی باتجربه را ایفا کن.»
در مرحلهی بعد باید به هوش مصنوعی بگویید که هستید. هرچه جزئیات مرتبطتری دربارهی خودتان و اهدافتان بدهید، پاسخها دقیقتر و شخصیسازیشدهتر خواهند بود.
بخش دوم درخواست (Prompt part 2):
«در اینجا اطلاعاتی دربارهی من و اهدافم وجود دارد. اگر نکتهای را جا انداختهام که برای تهیهی برنامهی تغذیهی شخصی لازم داری، از من سؤال بپرس.»
نکاتی که باید در این بخش بیاورید:
- هدف اصلیتان: آیا میخواهید عضله بسازید، چربی بسوزانید یا عملکردتان در دوچرخهسواری را بهبود دهید؟ دقیق باشید، اعداد را ذکر کنید و بازهی زمانی مورد انتظار خود را مشخص نمایید.
- مشخصات بدنی: سن، جنسیت، وزن، قد و درصد چربی بدن (در صورت اطلاع).
- رژیم و مکملهای فعلی: چه زمانی آشپزی میکنید و چه زمانی بیرون غذا میخورید؟ آیا محدودیت بودجه دارید؟ میتوانید رژیم روزانهی خود را با ساعت وعدهها توصیف کنید و از هوش مصنوعی بخواهید آن را تحلیل کند.
- ترجیحات غذایی: غذاهایی که دوست دارید یا از آنها خوشتان نمیآید، گیاهخوار بودن یا هر رژیم خاص دیگر.
- آلرژیها و شرایط سلامتی: موارد حساسیت غذایی یا مشکلات جسمی را ذکر کنید، اما اگر مسئلهای جدی دارید، حتماً باید با یک متخصص تغذیهی واقعی مشورت کنید.
- برنامهی ورزشی: شرحی از برنامهی هفتگی ورزش خود شامل مدتزمان و شدت تمرینها.
- سبک زندگی: بهطور خلاصه عادات خواب، سطح استرس، میزان مصرف الکل و چالشهایی مثل ولع قند، خوردن شبانه یا خوردن احساسی را بیان کنید.
در نهایت، باید مشخص کنید چه نوع پاسخی از هوش مصنوعی میخواهید.
میخواهید یک برنامهی غذایی هفتگی یا ماهانه برایتان بنویسد؟ یا فقط میزان کالری و نسبت درشتمغذیهای روزانه را پیشنهاد دهد؟ دربارهی مکملها هم میخواهید بداند؟ هرچه میخواهید را مشخص کنید، آزادانه و کامل.
بخش سوم درخواست (Prompt part 3):
«با توجه به اطلاعاتی که دادم، نرخ متابولیسم پایه (BMR) من را برآورد کن و بگو برای رسیدن به اهدافم روزانه چه میزان کالری و درشتمغذی نیاز دارم. بر اساس آن، یک برنامهی غذایی ۷ روزه بنویس که کالری و ترکیب درشتمغذی هر وعده مشخص باشد. یک فهرست خرید هفتگی هم اضافه کن. اگر فکر میکنی لازم است، مکملهایی هم پیشنهاد بده. در پایان، یکی دو عادت مهمی را که باید تغییر دهم یا اضافه کنم تا راحتتر به هدفم برسم، مشخص کن.»
نمونه درخواست (Example prompt)
اکنون نگاهی بیندازیم به نسخهای سادهتر از یک درخواست نمونه و نسخهی کوتاهتری از پاسخی که ممکن است دریافت کنید.
نمونه درخواست (Prompt Example):
«لطفاً نقش یک متخصص تغذیهی شخصی باتجربه را ایفا کن. من مردی ۳۵ ساله، با قد ۱۸۰ سانتیمتر و وزن ۷۶ کیلوگرم هستم که هفتهای ۵ تا ۶ ساعت دوچرخهسواری میکنم. هدفم این است که طی ۸ هفته، ۳ کیلوگرم چربی بدن کم کنم در حالی که انرژی کافی برای تمریناتم حفظ شود. بیشتر وعدهها را در خانه میپزم و از لبنیات پرهیز میکنم. لطفاً نیاز روزانهی من به کالری و درشتمغذیها (پروتئین، کربوهیدرات و چربی) را برآورد کن و یک برنامهی غذایی ۷ روزه با ذکر کالری و ترکیب درشتمغذی هر وعده بنویس. همچنین مکملها و عادتهایی که میتوانند کمککننده باشند را پیشنهاد بده.»
نتیجهی مورد انتظار (Expected Output):
نیاز روزانهی برآوردشده: ۲۳۰۰ کالری
پروتئین: ۱۴۰ گرم
کربوهیدرات: ۲۷۵ گرم
چربی: ۷۰ گرم
نمونه روز اول (Day 1 Example):
صبحانه:
جوی دوسر (۶۰ گرم) با شیر جو دوسر، یک عدد موز، ۱۰ گرم کره بادام، ۵ گرم دانه چیا
۴۳۰ کالری، ۱۲ گرم پروتئین، ۵۵ گرم کربوهیدرات، ۱۵ گرم چربی
ناهار:
مرغ گریلشده (۱۵۰ گرم)، کینوای پخته (۱۰۰ گرم)، سبزیجات کبابی، ۱ قاشق چایخوری روغن زیتون
۶۰۰ کالری، ۴۰ گرم پروتئین، ۴۵ گرم کربوهیدرات، ۲۵ گرم چربی
شام:
خوراک عدس و سیبزمینی شیرین با برنج قهوهای پخته (۱۰۰ گرم) و اسفناج
۵۵۰ کالری، ۲۵ گرم پروتئین، ۶۰ گرم کربوهیدرات، ۱۵ گرم چربی
میانوعدهها:
شِیک پروتئینی (۳۰ گرم پودر پروتئین)، دو برش نان سبوسدار، دو قاشق غذاخوری حمص
۴۲۰ کالری، ۳۵ گرم پروتئین، ۵۰ گرم کربوهیدرات، ۱۲ گرم چربی
میانوعدهی پیش از تمرین:
۳ عدد خرمای مدجول، ۱۵ گرم بادام
۳۰۰ کالری، ۸ گرم پروتئین، ۶۵ گرم کربوهیدرات، ۸ گرم چربی
عادتهای کلیدی برای تمرکز:
- در هر وعدهی اصلی، منبع پروتئین مصرف کن تا احساس گرسنگی کاهش یابد.
- میانوعدهها را بر اساس زمان تمرین تنظیم کن تا از ولع خوردن در شب جلوگیری شود.
مکمل پیشنهادی:
ویتامین D (بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ واحد بینالمللی در روز، بهویژه در فصل زمستان).
ادامه گفتگو
همانطور که مشاهده میکنید، این پاسخ اولیه در نگاه اول بسیار خوب بهنظر میرسد. اما بدیهی است که احتمالاً سؤالاتی برایتان پیش میآید. شاید بعضی از وعدهها یا مواد غذایی به ذائقهتان خوش نیاید، یا شاید محاسبات کالری و درشتمغذیها دقیق نباشد. در این صورت باید با دقت نتایج را بررسی کنید، هر اشتباهی را که متوجه میشوید به هوش مصنوعی گوشزد کنید و درخواست اصلاح دهید.
بهطور کلی، ادامه دادن گفتوگو با همان چت نتیجهی بهتری میدهد تا اینکه هر بار از یک درخواست جدید شروع کنید.
محاسبهی درشتمغذیها برای دستورهای غذایی مورد علاقهی شما
اگر دستور پخت خاصی دارید و میخواهید میزان کالری و ترکیب درشتمغذیهای آن را بدانید، میتوانید از هوش مصنوعی بخواهید این کار را انجام دهد و حتی آن را در برنامهی غذایی شما بگنجاند. مثال زیر نشان میدهد که چگونه میتوانید این درخواست را مطرح کنید.
نمونه درخواست (Prompt Example):
«لطفاً کالری و درشتمغذیها را برای هر وعده از این دستور غذایی چهارنفره محاسبه کن. اگر اطلاعات بیشتری لازم داری، از من بپرس. همچنین پیشنهاد بده این غذا در کجای برنامهی تغذیهی من بهتر جای میگیرد.»
- مواد لازم:
- ۲۰۰ گرم نخود
- ۱ قاشق غذاخوری روغن زیتون
- ۱۵۰ گرم سیبزمینی شیرین
- ۱۰۰ گرم اسفناج
- ۱ حبه سیر
- ادویهها: زیره و پاپریکا
- در هر وعده با ۱۵۰ گرم برنج قهوهای پخته سرو شود
نتیجهی مورد انتظار (برای هر وعده):
کالری: حدود ۴۲۰ کیلوکالری
کربوهیدرات: ۵۰ گرم
پروتئین: ۱۵ گرم
چربی: ۱۵ گرم
توجه: این مقادیر ممکن است بسته به برند مواد اولیه یا روش پخت کمی متفاوت باشند. برای دقت بیشتر، میتوانید غذای نهایی پختهشده را وزن کرده و مقدار را تقسیم بر تعداد وعدهها کنید.
خودتان امتحان کنید!
خواهید دید که هوش مصنوعی واقعاً توانمند است و میتواند مانند یک متخصص تغذیه عمل کند. و این توانایی فقط به برنامهی غذایی محدود نمیشود — بلکه در صورت درخواست مناسب، میتواند پشتیبانی مداوم ارائه دهد و حتی راهنماییهایی برای تأمین انرژی هنگام تمرینهای دوچرخهسواری نیز ارائه کند.
در ادامهی این مجموعه، به بررسی این جنبهها نیز خواهیم پرداخت.